Honden die spullen slopen én opeten, leveren nog wel eens problemen op. In veel gevallen begint dit onschuldig. Toch is de oorzaak niet altijd even positief of zonder gevaar.

In dit artikel richt ik mij op het eten van oneetbaar goed of dingen die schadelijk zijn voor de gezondheid van de hond. Dit wordt pica genoemd: een aandoening waarbij een hond zich gedwongen voelt om dingen te eten die in feite geen voedsel zijn. Dit kan zijn metaal, plastic, stof of natuurlijke bronnen zoals gras, aarde of takjes.

Een probleem voor het baasje, maar een nóg groter probleem voor de hond!

Wat is pica en wat niet?

Niet alles wat een hond opeet is te wijten aan pica, gelukkig maar! Sommige honden vinden het eten van (menselijk of dierlijk) afval een heerlijke delicatesse. Denk aan brood of ontlasting. Je kunt dit vervelend, onhygiënisch of zelfs gevaarlijk vinden. Ik begrijp waarom mensen zich hier aan storen of zorgen over maken. Het is vies en kan een risico zijn voor de gezondheid van je dier.

Toch is dit in de meeste gevallen heel normaal. Simpelweg omdat het lekker voor hen is. Verorberd je hond af en toe wat van de straat en vind je dat vervelend of echt gevaarlijk? Dan kunnen de adviezen uit dit artikel je wel helpen bij dit probleem.

Wanneer spreken we van pica?

Je spreekt van pica als er sprake is van een fysieke (vaak medisch) of gedragsmatige (vaak emotioneel) stoornis. Dit leidt tot dwangmatig (obsessief) en repeterend (steeds terugkerend) eetgedrag. Dit kan ook een combinatie van beide zijn.

De belangrijkste kenmerken van pica:

• Het gedrag komt dwangmatig en regelmatig terug
• De hond eet dingen die geen voedingswaarde hebben
• Het gedrag houdt aan, ook als je alternatieven aanbiedt
• De hond lijkt het niet te kunnen laten

Oorzaken van pica

Er zijn diverse oorzaken die kunnen leiden tot dit gedrag. Op sommige hebben we invloed, op andere niet. Om met pica om te gaan is het belangrijk om te begrijpen waar dit gedrag vandaan komt.

1. Medische oorzaken

Pica kan een symptoom zijn van een onderliggende medische aandoening. Mogelijke oorzaken:

Hormonale afwijkingen

• Schildklieraandoeningen
• Diabetes
• Ziekte van Cushing

Spijsverteringsproblemen (veel voorkomend)

• Chronische ontsteking van de darmen
• Verminderde opname van voedingsstoffen, gebrek aan vitamines of mineralen
• Maagzuurproblemen

Parasitaire infecties

• Wormen die voedingsstoffen onttrekken
• Andere inwendige parasieten (zoals Giardia)

Neurologische problemen

• Hersenaandoeningen
• Epilepsie
• Dementie (vooral bij oudere honden)

Medicijnen Sommige medicijnen kunnen de eetlust beïnvloeden of vreemde hongergevoelens veroorzaken (zoals prednison).

2. Gedragsmatige oorzaken

Naast medische oorzaken kan pica ook ontstaan door emotionele of gedragsmatige factoren:

Stress en angst

• Chronische stress
• Angst of onzekerheid
• Scheiding van de eigenaar (verlatingsproblemen)
• Veranderingen in de omgeving (bijv. na verhuizing of geboorte van een kind)

Verveling

• Te weinig mentale stimulatie
• Te weinig fysieke activiteit
• Lange periodes alleen thuis
• Gebrek aan afwisseling

Aandacht zoeken

• Geleerd gedrag: de hond ontdekt dat dit gedrag aandacht van de mens oplevert
• Zelfs negatieve aandacht (boos worden) versterkt het gedrag

Vroege ervaringen

• Puppies die te vroeg van de moeder zijn gescheiden
• Honden uit asielen of slechte fokkerijen
• Gebrek aan juiste socialisatie
• Trauma’s in het verleden (denk aan gebrek aan voer, vechten om voedsel om te overleven)

Onderzoekend gedrag Vooral bij jonge honden: ze onderzoeken de wereld met hun mond. Dit is normaal, maar kan bij sommige honden(rassen) uitgroeien tot een probleem.

3. Aangeleerd gedrag

Soms wordt pica per ongeluk ‘aangeleerd’. De hond ontdekt dat het eten van bepaalde dingen:

• Aandacht oplevert (ook al is het negatief)
• Een leuke achtervolging met de baas oplevert
• Spanning of verveling vermindert
• Een bepaalde behoefte vervult (bijv. bij gemis)

Hoe herken je pica?

Let op de volgende signalen:

• Je hond eet regelmatig dingen die geen voedsel zijn
• Het gedrag lijkt dwangmatig of obsessief
• Je hond is er moeilijk van af te leiden
• Het gebeurt ook als er alternatieven zijn
• Je hond zoekt actief naar deze dingen (en pakt dingen die hij tegen komt onderweg, altijd op)
• Het gedrag neemt toe in bepaalde situaties (alleen thuis, stress)

Wat zijn de gevaren?

Pica kan ernstige gezondheidsrisico’s met zich meebrengen:

Verstopping of darmobstructie

• Voorwerpen kunnen de darmen blokkeren
• Dit is levensbedreigend en vereist vaak een operatie

Vergiftiging

• Veel materialen zijn giftig voor honden
• Plastic, reinigingsmiddelen, planten

Beschadiging van gebit en mond

• Scherpe voorwerpen kunnen verwondingen veroorzaken
• Slijtage van het gebit

Verstikking

• Grote stukken kunnen de luchtpijp blokkeren

Interne verwondingen

• Scherpe voorwerpen kunnen organen beschadigen

Wat kun je eraan doen?

Stap 1: Bezoek de dierenarts

Dit is de allerbelangrijkste stap! Laat je hond onderzoeken om medische oorzaken uit te sluiten. De dierenarts kan:

• Bloedonderzoek doen
• De schildklier controleren
• Checken op parasitaire infecties
• Eventueel voedingsadvies geven

Stap 2: Aanpak op basis van de oorzaak

als het medisch is:

• Volg het behandelplan van de dierenarts
• Pas eventueel het voer aan
• Geef voorgeschreven supplementen

als het (ook) gedragsmatig is:

Verminder stress

• Zorg voor een rustige, voorspelbare routine
• Creëer een veilige plek in huis
• Werk aan het opbouwen van vertrouwen
• Overweeg hulp van een hondengedragstherapeut in te schakelen

Doe je dit nog niet, start dan met verhoging van de mentale en fysieke stimulatie

Een hond heeft gemiddeld behoefte van zo’n 2-3 uur beweging en zo’n 15-30 minuten mentale verrijking per dag, die je kunt onderverdelen in:

• Regelmatige wandelingen (1-2 keer per week in nieuwe omgevingen)
• Snuffelspellen en snuffelmatten
• Voeders uit interactief speelgoed
• Trainingssessies of ‘movement puzzels’

Geef alternatieven

• Kauwartikelen die wél veilig en niet door te slikken zijn
• Kongs gevuld met lekkers

Beheer de omgeving

• Verwijder verleidelijke objecten
• Houd waakzaam toezicht
• Gebruik eventueel een muilkorf (anti-lokaas snuitje) tijdens wandelingen (tijdelijk om in niet controleerbare omgevingen zoals buiten, liever niet de hele dag om – voorzie voldoende mogelijkheid om te drinken).

Stap 3: Wees consequent en geduldig

Pica lossen we niet op in een paar dagen. Het vraagt:

• Consequentie en opvolging van de afspraken van iedereen in het huishouden
• Geduld en begrip
• Volhouden, ook als het even niet lukt
• Mogelijk medische én gedragsmatige begeleiding

Wanneer professionele hulp zoeken?

Zoek professionele hulp als:

• Het gedrag niet verbetert, ook niet na medische behandeling
• Het gedrag verergert
• Je hond zich er duidelijk ongelukkig bij voelt, of dit in andere situaties uit
• De veiligheid van je hond in gevaar is
• Je niet weet waar je moet beginnen

Een gedragstherapeut kan je helpen met:

• Het in kaart brengen van de triggers
• Een op maat gemaakt behandelplan
• Begeleiding bij de uitvoering
• Overleg met de dierenarts voor veterinaire ondersteuning (gedragsmedicatie)
• Bijsturen waar nodig

Tot slot

Pica is een serieus probleem dat zowel fysieke als emotionele oorzaken kan hebben. Het is belangrijk om dit gedrag niet te negeren of af te doen als “vervelend”. De gezondheid en het welzijn van je hond staan op het spel.

Begin altijd met een bezoek aan de dierenarts om medische oorzaken uit te sluiten. Van daaruit kun je samen met professionals werken aan een oplossing. Met de juiste aanpak, geduld en consequentie is verbetering mogelijk.

Maakt jouw hond zich schuldig aan pica en wil je hier graag verandering in? Neem contact met mij op voor een persoonlijk advies en begeleidingsplan.